Skarga pauliańska – fiskus ściągnie podatki na podstawie KC?

Podatnik mający zaległość podatkową, w celu uniknięcia egzekucji może przykładowo:

  1. część majątku darować dziecku,
  2. część majątku sprzedać innemu podmiotowi trzeciemu,

– w wyniku, czego egzekucja prowadzona przez fiskusa miałaby być bezskuteczna.

 

Fiskus będący wierzycielem należności publicznoprawnych może złożyć natomiast dwa pozwy:

  1. przeciwko dziecku – w tym przypadku wskazując jedynie, że transakcja została dokonana z pokrzywdzeniem fiskusa (podatnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu),
  2. przeciwko podmiotowi trzeciemu – w tym wypadku fiskus musi dodatkowo udowodnić, że podmiot trzeci wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że podatnik działał w celu uniknięcia zapłaty podatku,

– Sąd uwzględniając powództwa może stwierdzić, że transakcje są bezskuteczne względem fiskusa i może on prowadzić egzekucję ze zbytego przez podatnika majątku.

 

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, utrwalony w orzecznictwie pogląd pozwalający na powyższy scenariusz, jest niezgodny z Konstytucją, bowiem:

  • działania fiskusa muszą mieć podstawę w ordynacji podatkowej (ta milczy o możliwości stosowania Skargi Paulińskiej przez fiskusa),
  • działania fiskusa uderzają nie w podatkowych dłużników, ale w nabywców ich majątku (którzy nie mają mechanizmów stwierdzenia, że podatnicy działają w celu pokrzywdzenia fiskusa).

 

Niestety Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r. o sygn. K 52/16 podtrzymał wypracowaną przez sądy linię orzeczniczą zgodnie, z którą:

  • fiskus sięgając do kodeksu cywilnego po instytucję skargi pauliańskiej nie działa władczo, ale jak każdy inny wierzyciel,
  • wyrok w procesie pauliańskim nie tworzy nowych podatkowo-prawnych stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu, ani nie rozszerza zakresu opodatkowania, a jedynie
  • stwarza fiskusowi możliwość prowadzenia w przyszłości skutecznej egzekucji należności podatkowych z majątku, którego podatnik wyzbył się w celu pokrzywdzenia fiskusa,

– dlatego też stosowanie skargi paulińskiej do ochrony należności publicznoprawnych jest zgodne z Konstytucją.

 

Wyrok Trybunału definitywnie kończy spór w zakresie możliwości korzystania przez fiskusa z dobrodziejstwa skargi pauliańskiej, co daje organom podatkowym kolejne istotne „narzędzie” w sporach z podatnikami.

TLA Kancelaria

Email: sekretariat@tla-kancelaria.pl